เสาอากาศรับสัญญาณแบบ LBA ของกล้องโทรทรรศน์วิทยุ LOFAR รับแถบสัญญาณความถี่ระหว่าง 10-90 เมกะเฮิร์ตซ (ภาพจาก www.astro.ru.nl)

   
ดัชต์อวดศักยภาพทางดาราศาสตร์ ทำโครงการกล้องโทรทรรศน์วิทยุขนาดใหญ่สุดในโลก หวังค้นหาสัญญาณจากอวกาศในยุคเริ่มต้น หลังเกิดบิกแบง เมื่อ 13.7 พันล้านปีก่อน
      
       ทีมนักวิทยาศาสตร์ของประเทศเนเธอร์แลนด์ เปิดตัวกล้อง โทรทรรศน์ "โลฟาร์" (LOw Frequency ARray : LOFAR ) ซึ่งเป็นกล้องโทรทรรศน์วิทยุขนาดใหญ่ที่สุดในโลก เมื่อวันที่ 12 มิ.ย. ที่ผ่านมา มีศักยภาพสามารถรับสัญญาณคลื่นความถี่ต่ำได้ไกลถึงกาแลกซีแรกของเอกภพหลัง เกิดบิกแบง (Big Bang)
      
       เฟมเก โบกฮอร์ส (Femke Boekhorst) นักวิจัยจากสถาบันดาราศาสตร์วิทยุแห่งเนเธอร์แลนด์ (Netherlands Institute for Radio Astronomy) เปิดเผยในเอเอฟพีว่า กล้องโทรทรรศน์โลฟาร์ ประกอบด้วยเสาอากาศเล็กๆ จำนวน 25,000 เสา มีขนาด 0.5 และ 2 เมตร แทนที่จะเป็นจานรับสัญญาณขนาดใหญ่เหมือนกล้องโทรทรรศน์วิทยุแบบเดิม
      
       เสาอากาศของกล้องโทรทรรศน์โลฟาร์ แบ่งเป็น 2 ประเภท ได้แก่ เสาอากาศแบบแอลบีเอ (Low Band Antennas : LBA) รับสัญญาณแถบคลื่นความถี่ต่ำระหว่าง 10-90 เมกะเฮิร์ตซ และเสาอากาศแบบเอชบีเอ (High Band Antennes : HBA) ที่รับสัญญาณแถบคลื่นความถี่ระหว่าง 110-250 เมกะเฮิร์ตซ
      
       ศูนย์กลางการรับสัญญาณของกล้องโทรทรรศน์วิทยุนี้ ตั้งอยู่ที่เมืองแอสเซน (Assen) ทางตะวันออกเฉียงเหนือของเนเธอร์แลนด์ และมี สถานีเสารับสัญญาณกระจายอยู่ทั่วประเทศเนเธอร์แลนด์มากกว่า 18 สถานี และมีสถานีในเยอรมนี สวีเดน ฝรั่งเศส และอังกฤษด้วย ซึ่งเมื่อรวมระยะทางของสถานีรับสัญญาณแต่ละแห่งเข้าด้วยกันจะทำให้กลายเป็น กล้องโทรทรรศน์วิทยุที่ใหญ่ที่สุดในโลกที่มีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1,500 กิโลเมตร
      
  

เสาอากาศรับสัญญาณแบบ HBA ของกล้องโทรทรรศน์ LOFAR รับแถบคลื่นความถี่ระหว่าง 110-250 เมกะเฮิร์ตซ (ภาพจาก www.lofar.org)

    นักวิจัยบอกว่าหอสังเกตอวกาศนี้ จะทำให้เราสามารถเรียนรู้ เกี่ยวกับต้นกำเนิดของเอกภพได้ ซึ่งอาจย้อนกลับไปได้ถึงช่วงเวลาไม่นานหลังเกิดบิกแบง ช่วยค้นหาวัตถุที่เกิดขึ้นในยุคแรกเริ่มของจักรวาล ทำให้เราได้เห็นปรากฏการณ์แปลกใหม่ที่เกิดขึ้นไม่ไกลจากโลก เช่น พายุแม่เหล็กบนดวงอาทิตย์ ลมสุริยะ และกระแสอากาศของโลก
      
       รวมทั้งยังใช้เพื่องานวิจัยและพัฒนาในสาขาอื่นๆ ได้ เช่น ธรณีฟิสิกส์ และการเกษตร ซึ่งข้อมูลที่ได้จากกล้องโทรทรรศน์วิทยุนี้จะได้รับการจัดสรรโดยซูเปอร์ คอมพิวเตอร์ของศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศ โดนัลด์ สมิทส์ (Donald Smits Centre for Information Technology) มหาวิทยาลัยโกรนิงเกน (University of Groningen) แล้วจึงส่งต่อให้กับสถาบันเพื่อให้นักวิทยาศาสตร์ได้ศึกษาวิเคราะห์ต่อไป
      
       ทั้งนี้ โครงการกล้องโทรทรรศน์โลฟาร์เป็นโครงการที่ร่วมกันระหว่างรัฐบาลเน เธอร์แลนด์, เอสเอ็นเอ็น (Samenwerkingsverband Noord Nederland : SNN), สหภาพยุโรป มหาวิทยาลัยและสถาบันวิจัย รวมทั้งภาคเอกชน ด้วยงบประมาณดำเนินการทั้งสิ้นประมาณ 1 ล้านยูโร 

สถานีเสารับสัญญาแบบ HBA เมื่อมองจากมุมสูง (ภาพจาก www.lofar.org)

สถานีรับสัญญาณแห่งหนึ่งของกล้อง LOFAR (ภาพจาก www.lofar.org)