ภาพมุมสูงของศูนย์อวกาศเคนเนดีประตูสู่อวกาศของสหรัฐฯ จุดกลางภาพคืออาคารประกอบยานสีขาว มีถนนเชื่อมสู่ฐานปล่อยยานทั้ง 2 ที่ติดกับชายฝั่งมหาสมุทร บนแหลมคานาเวรัล มลรัฐฟลอริดา (NASA)

โบกมือลา “ยุคกระสวยอวกาศ” กันไปตั้งแต่กลางปีที่แล้ว (2011) ณ ศูนย์อวกาศเคนเนดี ที่ยังไม่ได้ปิดตัวตามไปด้วย ทว่าในวัย 50 ปีของศูนย์อวกาศแห่งนี้ “นาซา” เตรียมฉลองด้วยการปรับโฉมใหม่ให้เป็น “ท่าอวกาศยานสาธารณะ”
      
       ย้อนไปเมื่อ 50 ปีก่อน ประวัติศาสตร์แห่งการคมนาคมทางอวกาศของชาติสหรัฐฯ ก่อกำเนิดขึ้นที่นี่ “ศูนย์อวกาศเคนเนดี” (KSC : The John F. Kennedy Space Center)
      
       เปิดประตูสู่อวกาศอย่างมั่นใจ
      
       เดือนกุมภาพันธ์ 1962 “จอห์น เกลนน์” (John Glenn) กลายเป็นอเมริกันชนคนแรกที่ได้โคจรรอบโลกเป็นผลสำเร็จ เกลนน์นำแคปซูลฟรีดอม 7 (Freedom 7) บินวนรอบโลก 3 รอบ และนำเครื่องลงจอดในมหาสมุทรแอตแลนติกได้อย่างสวยงามตามแผน
      
       อีก 3 เดือนถัดมา จรวดมอร์คิวรี-แอตลาส (Mercury-Atlas) ลำที่เคยนำพาเกลนน์ออกนอกโลก ก็พาออโรรา 7 (Aurora 7) ที่มีสก็อตต์ คาร์เพนเทอร์ (Scott Carpenter) อยู่ในนั้น ปฏิบัติภารกิจและประสบความสำเร็จเหมือนเกล็นน์ได้ดีอย่างไม่ผิดเพี้ยน
      
       การทำแบบเดิมซ้ำได้อย่างไม่ผิดพลาด เท่ากับตอกย้ำความสำเร็จของสหรัฐฯ ทำให้มั่นใจในความสามารถและความเป็นไปได้ต่ออนาคตการสำรวจอวกาศ ท่ามกลางการแข่งขันอย่างดุเดือดกับสหภาพโซเวียตในขณะนั้น
      
       ความคิดในการจัดตั้งศูนย์ปฏิบัติการบินอวกาศ ก็เกิดขึ้น และต่อมาได้เปลี่ยนชื่อตามประธานาธิบดี “จอห์น เอฟ เคนเนดี” เพื่อเป็นเกียรติที่มีวิสัยทัศน์ในการมุ่งหน้านำพาชาติแห่งพญาอินทรีสู่ดวงจันทร์ได้ล้ำหน้าใคร และมีชัยในศึกการสำรวจอวกาศ
      
       จากนั้นศูนย์อวกาศเคนเนดีกลายเป็นประตูสู่อวกาศหลักของสหรัฐฯ ทั้งการขนส่ง ลูกเรือ อุปกรณ์สำรวจต่างๆ ตั้งแต่ยุคโปรเจเมอร์คิวรี (Project Mercury) ซึ่งเป็นการนำร่องส่งมนุษย์สู่อวกาศโครงการแรกของสหรัฐฯ, การติดตั้งสถานีอวกาศนานาชาติ, การนำส่งกล้องโทรทัศน์อวกาศฮับเบิล, การส่งยานสำรวจดาวอังคาร จนกระทั่งโครงการกระสวยอวกาศกว่า 30 ปีที่เพิ่งปิดตัวลงไปเมื่อปีกลาย
      
       ทว่า 50 ปีหลังจากนี้ องค์การบริหารการบินอวกาศสหรัฐฯ (นาซา) มองแล้วว่า เคเอสซีจะต้องก้าวล้ำนำสมัยกว่าที่เคยเป็นอยู่ ด้วยปฏิบัติการปรับโฉม เพื่อรองรับยานอวกาศรุ่นใหม่ (ที่กลับไปใช้รูปแบบเดียวกับอะพอลโล) และยังจะต้องมีแนวคิดใหม่สำหรับท่าอวกาศยานในอนาคต

ประธานาธิบดีเคนเนดีกำลังส่องดูด้านในแคปซูลพร้อมกับจอห์น เกลนน์ที่จะเดินทางไปกับยานลำนี้ เมื่อเดือน ก.พ. 1962 (NASA)

  ท่าอวกาศยานทั้งรัฐบาลและเอกชน
       
       แน่นอนว่า ศตวรรษที่ 21 เอกชนหลายแห่งก็พร้อมที่จะบินไปนอกโลก ดังนั้นหากเคเอสซีจะรองรับแค่การขนส่งยานของรัฐบาลก็คงจะแบกภาระด้านงบประมาณหนักเกินไป เมื่อหมดยุคกระสวยอวกาศ และในโอกาสครบวาระ 50 ปีของศูนย์อวกาศแห่งนี้ นาซาจึงมองโอกาสการปรับท่าอวกาศยานแห่งนี้ ให้รองรับการบินอวกาศในเชิงพาณิชย์ด้วย
       
       “ในวันนั้นศูนย์อวกาศเคนเนดีจะเป็นเหมือนสนามบิน ที่มีทั้งยานอวกาศของนาซา และบริษัทเอกชนต่างๆ มาใช้บริการขึ้นลง” เจ เอเดลมันน์ (J. Edelmann) ผู้จัดการฝ่ายวางแผนการท่าอวกาศยานเคเอสซี สรุปแนวคิดปรับปรุงศูนย์อวกาศแห่งนี้ในอนาคต
       
       แผนการปรับปรุงศูนย์อวกาศเคนเนดีในตอนนี้คือการเปลี่ยนให้เป็น “ศูนย์การบินอวกาศแห่งศตวรรษที่ 21” (21st Century launch complex) เพื่อดึงดูดการบินเชิงพาณิชย์ หลังจากถูกรัฐบาลจับจองด้วยโครงการเดียวมากว่า 30 ปี
       
       แผนแม่บทในการนำเคเอสซีไปสู่ท่าอวกาศยานนั้นจะสำเร็จในปี 2013 และจะมองยาวไปถึงปี 2030 ที่ตัวศูนย์อวกาศเองจะต้องปรับตัวให้ทันความต้องการของตลาด ที่ในช่วงนั้นการบินอวกาศเชิงพาณิชย์จะเฟื่องฟู ทว่าก็ยังคงกันพื้นที่ไว้ให้กับภารกิจการสำรวจอวกาศของนาซาอยู่
       
       “เราแค่ต้องการสร้างความมั่นใจว่า พวกเราได้เตรียมพร้อมที่จะก้าวทันความเปลี่ยนแปลงต่อตลาดและความต้องการในช่วงนั้น” ผู้จัดการฝ่ายวางแผนเคเอสซีกล่าว
       
       ด้วยพื้นที่ของศูนย์อวกาศ ที่มีความโดดเด่นในเชิงภูมิศาสตร์ และโครงสร้างอาคารที่พร้อมดำเนินการบินอยู่แล้ว ทำให้มีองค์กรเอกชนให้ความสนใจหลายแห่ง
       
       อย่างโบอิง (Boeing Co.) ก็ได้จับมือกับสเปซฟลอริดา (Space Florida) องค์กรการบินอวกาศของมลรัฐฟลอริดา เพื่อที่จะลงทุนใช้พื้นที่ของศูนย์อวกาศเคนเนดี พัฒนาหน่วยทดลองที่ทันสมัย พร้อมเทคโนโลยี นำส่งยานอวกาศขนส่งลูกเรือ สนับสนุนให้นาซาขนส่งอวกาศในเชิงพาณิชย์

       อพอลโล 11 นำพาก้าวแรกของมวลมนุษยชาติสู่ดวงจันทร์ ทะยานจาก KSC เมื่อวันที่ 16 ก.ค. 1969 (NASA)

       ปรับของเก่าให้ล้ำสมัยใส่ใจสิ่งแวดล้อม
       
       ถ้าจะต้องปรับเป็นท่าอวกาศยาน ที่ดึงดูดเอกชนเข้ามาร่วมลงทุน นาซาก็ต้องปรับโครงสร้างเก่าๆ ให้ทันสมัย โดยเฉพาะสิ่งปลูกสร้าง ที่เตรียมงบลงทุนไว้ 200-300 ล้านเหรียญสหรัฐออกแบบใหม่ภายในส่วนโรงงาน (KSC Industrial Area) ให้เป็นกลุ่มอาคารขนาดยักษ์ที่ใช้ประโยชน์ได้อย่างคุ้มค่า
       
       ขณะที่อาคารสำนักงานใหญ่อันเป็นสัญลักษณ์สำคัญของศูนย์อวกาศแห่งนี้ ซึ่งมีสำนักงานฝ่ายอำนวยการต่างๆ และห้องปฏิบัติการทางวิทยาศาสตร์ ที่มีบทบาทสำคัญยิ่งตลอด 50 ปีที่ผ่านมา ก็จะถูกปรับโครงสร้างทางสถาปัตยกรรมกันใหม่ ที่ทันสมัยและใส่ใจต่อสภาพแวดล้อม
       
       “คุณกำลังพูดถึงสิ่งปลูกสร้างเมื่อ 50 ปีก่อน และมันกำลังเก่าแก่ลงเรื่อยๆ แต่เรากำลังมองไปที่ 50 ปีข้างหน้า” อัลลาร์ด บูเทล (Allard Beutel) โฆษกเคเอสซีนำเสนอแนวคิดในการเปลี่ยนแปลงเพื่อการทำงานที่เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ในอาคารที่ใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อสิ่งแวดล้อมที่ปลอดภัยของเหล่าวิศวกรและบุคลากรที่ทำงานในศูนย์อวกาศ
       
       นอกจากนี้นาซายังวางแผนลดพื้นที่ใช้สอยจากปัจจุบัน 900,000 ตารางฟุตเหลือเพียครึ่งเดียวคือ 450,000 ตารางฟุต และจะสร้างพื้นที่สีเขียว 35% นับได้ว่าเป็นแนวคิดด้านการอนุรักษ์ที่รัฐบาลสหรัฐฯ ไม่ได้ให้ความสำคัญเท่าใดนัก
       
       หลังจากปรับปรุงโครงสร้างของศูนย์อวกาศอายุ 50 ปีแห่งนี้แล้ว นาซายุคหลังกระสวยอวกาศนี้ ได้เตรียมเชิญชวนเอกชนที่มีศัdยภาพทางอวกาศร่วมลงทุนสร้างยานอวกาศเชิงพาณิชย์ เพื่อขนส่งประชาชนไป-กลับสถานีอวกาศนานาชาติ หรือวงโคจรต่ำ และพร้อมใช้สถานที่แห่งนี้ให้รองรับยานอวกาศได้หลากหลายมากยิ่งขึ้น.

 ภาพจำลองลักษณะฐานปล่อยยานในยุคนำจรวดแคปซูลกลับมาใช้ และจะนำไปสู่ท่าอวกาศยานแห่งศตวรรษที่ 21 (NASA)